Jak zapewnić organizacjom pracującym z wolontariuszami praktyczne narzędzia, które pomogą uczynić wolontariat bardziej skutecznym, dostępnym i zrównoważonym? To pytanie leżało u podstaw międzynarodowego wydarzenia w ramach projektu VolunTrek, które odbyło się 23 i 24 września w Valladolid w Hiszpanii.
Wydarzenie zgromadziło organizacje współpracujące z dorosłymi wolontariuszami na różne sposoby w Portugalii, Hiszpanii, Polsce i Serbii. Ich różnorodne doświadczenia i perspektywy przyczyniły się do przetestowania i udoskonalenia Zestawu Narzędzi (Toolkit), będącego jednym z kluczowych rezultatów projektu VolunTrek.
Podczas dwóch dni wspólnej pracy uczestnicy przeanalizowali dotychczas opracowany Zestaw Narzędzi, przetestowali zaproponowane podejścia i ćwiczenia oraz przedstawili konkretne sugestie dotyczące jego dalszej optymalizacji. Szczególna wartość tego procesu wynikała właśnie z różnorodności uczestniczących organizacji i ich doświadczeń: wolontariat analizowano z wielu perspektyw oraz w odmiennych kontekstach krajowych i organizacyjnych.
Celem nie jest stworzenie kolejnego podręcznika, który pozostanie jedynie zbiorem teoretycznych rekomendacji. Partnerom zależy, aby Zestaw Narzędzi stał się praktycznym, zrozumiałym i przystępnym zasobem, z którego organizacje będą mogły korzystać w swojej codziennej pracy, od tworzenia oferty wolontariatu i przygotowania wolontariuszy, po zapewnienie im stałego wsparcia, mentoringu i koordynacji. To musi być narzędzie czysto praktyczne, powiedział Jorge Matias, koordynator projektu.
Jest to szczególnie istotne dla mniejszych organizacji i inicjatyw działających w społecznościach lokalnych. Często dysponują one bogatym doświadczeniem, dużą motywacją i bliskimi relacjami z osobami, którym pomagają, jednak nie zawsze posiadają wystarczające zasoby ludzkie i organizacyjne, aby stworzyć własne systemy zarządzania wolontariatem. Dobrze zaprojektowany Zestaw Narzędzi może dostarczyć im konkretnych metod, wskazówek i działań, które łatwo dostosują do własnych potrzeb i możliwości.
Dla Anđeli z Serbii ten wymiar praktyczny był jednym z najbardziej wartościowych elementów spotkania w Valladolid:
Reprezentuję organizację, która nie ma dużych możliwości w zakresie zarządzania wolontariuszami i wciąż rozwija się w tym obszarze. To wydarzenie miało dla nas ogromne znaczenie, ponieważ nauczyliśmy się niezwykle wiele, zarówno dzięki wymianie doświadczeń z innymi organizacjami, jak i z samego Zestawu Narzędzi. Praca nad nim, jego analiza i testowanie pomogły mi dostrzec wiele luk w naszej własnej działalności oraz obszary, które możemy usprawnić. Dlatego wierzę, że ten Zestaw Narzędzi stanie się naprawdę użytecznym wsparciem dla organizacji pracujących z wolontariuszami, zwłaszcza tych, które dopiero budują swoje kompetencje.
Wolontariat to coś więcej niż dobre intencje
Wolontariat jest ważnym wyrazem solidarności, ale także formą aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Łączy ludzi, pozwala rozwijać nową wiedzę i umiejętności, buduje wzajemne zrozumienie oraz umożliwia obywatelom bezpośredni wkład w pozytywne zmiany w ich otoczeniu.
Jednak same dobre intencje nie wystarczą.
Aby doświadczenie wolontariatu było wartościowe i przynosiło korzyści zarówno wolontariuszom, jak i całej społeczności, organizacje muszą potrafić odpowiednio przygotować wolontariuszy, jasno określić ich role, zapewnić im należyte wsparcie oraz stworzyć środowisko, w którym ich wkład ma sens i realną wartość. Dlatego inwestowanie w potencjał organizacji pracujących z wolontariuszami jest jednocześnie inwestycją w rozwój samego wolontariatu.
W czasach, gdy europejskie społeczeństwa mierzą się z licznymi wyzwaniami społecznymi, rosnącym zapotrzebowaniem na pomoc oraz potrzebą większego zaangażowania obywateli w życie lokalne, rozwijanie jakościowych i dostępnych modeli wolontariatu staje się jeszcze ważniejsze.
VolunTrek postrzega zatem wolontariat nie tylko jako indywidualny akt pomocy innym, ale jako przestrzeń, w której buduje się solidarność, odpowiedzialność, zaufanie, nowe kompetencje oraz silniejsze społeczności.
Wydarzenie w Valladolid było kolejnym krokiem w stronę tego celu – przekształceniem wiedzy i doświadczeń organizacji z różnych krajów Europy w konkretny zasób, z którego będą mogły czerpać również inne podmioty.
Projekt VolunTrek jest realizowany w ramach programu Erasmus+ i zrzesza organizacje partnerskie z czterech krajów europejskich: Cáritas Portuguesa i Rosto Solidário z Portugalii, ASPAYM Castilla y León Juventud z Hiszpanii (gospodarza wydarzenia w Valladolid), Regionalne Centrum Wolontariatu w Kielcach z Polski oraz Caritas Serbia.
Poprzez wspólną pracę partnerzy rozwijają wiedzę, metodologię i praktyczne narzędzia, które pomogą organizacjom lepiej przygotowywać, angażować i wspierać dorosłych wolontariuszy, tak, aby ich zaangażowanie przynosiło trwałe efekty zarówno dla nich samych, jak i dla społeczności, w których działają.


