Jak zapewnić organizacjom pracującym z wolontariuszami praktyczne narzędzia, które pomogą uczynić wolontariat bardziej skutecznym, dostępnym i zrównoważonym? To pytanie leżało u podstaw międzynarodowego wydarzenia w ramach projektu VolunTrek, które odbyło się 23 i 24 września w Valladolid w Hiszpanii.
Wydarzenie zgromadziło organizacje współpracujące z dorosłymi wolontariuszami na różne sposoby w Portugalii, Hiszpanii, Polsce i Serbii. Ich różnorodne doświadczenia i perspektywy przyczyniły się do przetestowania i udoskonalenia Zestawu Narzędzi (Toolkit), będącego jednym z kluczowych rezultatów projektu VolunTrek.
Podczas dwóch dni wspólnej pracy uczestnicy przeanalizowali dotychczas opracowany Zestaw Narzędzi, przetestowali zaproponowane podejścia i ćwiczenia oraz przedstawili konkretne sugestie dotyczące jego dalszej optymalizacji. Szczególna wartość tego procesu wynikała właśnie z różnorodności uczestniczących organizacji i ich doświadczeń: wolontariat analizowano z wielu perspektyw oraz w odmiennych kontekstach krajowych i organizacyjnych.
Celem nie jest stworzenie kolejnego podręcznika, który pozostanie jedynie zbiorem teoretycznych rekomendacji. Partnerom zależy, aby Zestaw Narzędzi stał się praktycznym, zrozumiałym i przystępnym zasobem, z którego organizacje będą mogły korzystać w swojej codziennej pracy, od tworzenia oferty wolontariatu i przygotowania wolontariuszy, po zapewnienie im stałego wsparcia, mentoringu i koordynacji. To musi być narzędzie czysto praktyczne, powiedział Jorge Matias, koordynator projektu.
Jest to szczególnie istotne dla mniejszych organizacji i inicjatyw działających w społecznościach lokalnych. Często dysponują one bogatym doświadczeniem, dużą motywacją i bliskimi relacjami z osobami, którym pomagają, jednak nie zawsze posiadają wystarczające zasoby ludzkie i organizacyjne, aby stworzyć własne systemy zarządzania wolontariatem. Dobrze zaprojektowany Zestaw Narzędzi może dostarczyć im konkretnych metod, wskazówek i działań, które łatwo dostosują do własnych potrzeb i możliwości.
Dla Anđeli z Serbii ten wymiar praktyczny był jednym z najbardziej wartościowych elementów spotkania w Valladolid:
Reprezentuję organizację, która nie ma dużych możliwości w zakresie zarządzania wolontariuszami i wciąż rozwija się w tym obszarze. To wydarzenie miało dla nas ogromne znaczenie, ponieważ nauczyliśmy się niezwykle wiele, zarówno dzięki wymianie doświadczeń z innymi organizacjami, jak i z samego Zestawu Narzędzi. Praca nad nim, jego analiza i testowanie pomogły mi dostrzec wiele luk w naszej własnej działalności oraz obszary, które możemy usprawnić. Dlatego wierzę, że ten Zestaw Narzędzi stanie się naprawdę użytecznym wsparciem dla organizacji pracujących z wolontariuszami, zwłaszcza tych, które dopiero budują swoje kompetencje.
Wolontariat to coś więcej niż dobre intencje
Wolontariat jest ważnym wyrazem solidarności, ale także formą aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Łączy ludzi, pozwala rozwijać nową wiedzę i umiejętności, buduje wzajemne zrozumienie oraz umożliwia obywatelom bezpośredni wkład w pozytywne zmiany w ich otoczeniu.
Jednak same dobre intencje nie wystarczą.
Aby doświadczenie wolontariatu było wartościowe i przynosiło korzyści zarówno wolontariuszom, jak i całej społeczności, organizacje muszą potrafić odpowiednio przygotować wolontariuszy, jasno określić ich role, zapewnić im należyte wsparcie oraz stworzyć środowisko, w którym ich wkład ma sens i realną wartość. Dlatego inwestowanie w potencjał organizacji pracujących z wolontariuszami jest jednocześnie inwestycją w rozwój samego wolontariatu.
W czasach, gdy europejskie społeczeństwa mierzą się z licznymi wyzwaniami społecznymi, rosnącym zapotrzebowaniem na pomoc oraz potrzebą większego zaangażowania obywateli w życie lokalne, rozwijanie jakościowych i dostępnych modeli wolontariatu staje się jeszcze ważniejsze.
VolunTrek postrzega zatem wolontariat nie tylko jako indywidualny akt pomocy innym, ale jako przestrzeń, w której buduje się solidarność, odpowiedzialność, zaufanie, nowe kompetencje oraz silniejsze społeczności.
Wydarzenie w Valladolid było kolejnym krokiem w stronę tego celu – przekształceniem wiedzy i doświadczeń organizacji z różnych krajów Europy w konkretny zasób, z którego będą mogły czerpać również inne podmioty.
Projekt VolunTrek jest realizowany w ramach programu Erasmus+ i zrzesza organizacje partnerskie z czterech krajów europejskich: Cáritas Portuguesa i Rosto Solidário z Portugalii, ASPAYM Castilla y León Juventud z Hiszpanii (gospodarza wydarzenia w Valladolid), Regionalne Centrum Wolontariatu w Kielcach z Polski oraz Caritas Serbia.
Poprzez wspólną pracę partnerzy rozwijają wiedzę, metodologię i praktyczne narzędzia, które pomogą organizacjom lepiej przygotowywać, angażować i wspierać dorosłych wolontariuszy, tak, aby ich zaangażowanie przynosiło trwałe efekty zarówno dla nich samych, jak i dla społeczności, w których działają.”
Por eso, invertir en las capacidades de las organizaciones que trabajan con voluntariado también supone invertir en el propio desarrollo del voluntariado.
En un momento en el que las sociedades europeas afrontan numerosos retos sociales, aumentan las necesidades de apoyo y existe una creciente necesidad de una mayor participación ciudadana en la vida comunitaria, desarrollar modelos de voluntariado de calidad y accesibles se vuelve todavía más importante.
Por ello, VolunTrek entiende el voluntariado no solo como un acto individual de ayuda a los demás, sino también como un espacio en el que se construyen solidaridad, responsabilidad, confianza, nuevas competencias y comunidades más fuertes.
El encuentro de Valladolid supuso un paso más hacia este objetivo: transformar los conocimientos y experiencias de organizaciones de diferentes países europeos en un recurso concreto que pueda beneficiar también a otras entidades.
El proyecto VolunTrek se desarrolla en el marco del programa Erasmus+ y reúne a organizaciones socias de cuatro países europeos: Cáritas Portuguesa y Rosto Solidário, de Portugal; ASPAYM Castilla y León Juventud, de España, que acogió el encuentro en Valladolid; Regionalne Centrum Wolontariatu w Kielcach, de Polonia; y Caritas Serbia.
A través de su trabajo conjunto, las organizaciones socias están desarrollando conocimientos, metodologías y herramientas prácticas para ayudar a las entidades a preparar, implicar y acompañar mejor a las personas voluntarias adultas, de manera que su participación pueda generar un impacto duradero tanto en las propias personas voluntarias como en las comunidades de las que forman parte.
